Sanayi ve lojistik sektörlerinde forkliftler, üretim ve depolama süreçlerinin vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Ancak bu artan kullanım, beraberinde ciddi güvenlik risklerini de getiriyor. Son dönemde yaşanan kazalar, bu tehlikenin boyutlarını gözler önüne seriyor.
Edirne’de Yaşanan Acı Olay
Mart 2025’te Edirne Sanayi Sitesi’nde meydana gelen bir kazada, iki forkliftin arasında sıkışan bir işçi hayatını kaybetti. Olay, arızalı bir forkliftin çekiciye yüklenmesi sırasında yaşandı. Geri manevra yapan bir forkliftin hareketiyle işçi, diğer forkliftle arasında sıkışarak yaşamını yitirdi. Kazanın ardından forklift operatörü tutuklandı.
Benzer bir olay, Nisan 2025’te Aydın’ın Kuşadası ilçesinde yaşandı. 19 yaşındaki Âdem G., boş bir forkliftin devrilmesi sonucu yaralandı. Neyse ki, sağlık durumu iyiye gidiyor.
Sanayi üretimi ve lojistik operasyonlarının merkezinde yer alan forkliftler, taşıma ve istifleme süreçlerinin vazgeçilmez birer parçası haline gelmiştir. Ancak bu makinelerin sağladığı operasyonel avantajlar, beraberinde ciddi güvenlik sorumluluklarını da getirmektedir. Son yıllarda yaşanan kazaların büyük bölümü, teknik yetersizlikler ve güvenlik protokollerinin ihlali ile doğrudan ilişkilidir. Bu yazıda forklift kaynaklı kazaların teknik nedenleri, mevcut yasal çerçeve ve iyileştirme önerileri ele alınacaktır.
1. Forklift Kazalarının Teknik Arka Planı
Forklift kazalarının temelinde genellikle aşağıdaki teknik ve operasyonel sorunlar yer almaktadır:
• Yetersiz bakım uygulamaları: Fren sistemleri, hidrolik hatlar ve direksiyon mekanizmalarındaki ihmal edilen arızalar, özellikle yük altında ciddi sonuçlar doğurabilmektedir.
• Nominal kapasite ihlalleri: Forkliftlerin üretici tarafından belirlenmiş taşıma limitlerinin aşılması, devrilme riskini katlanarak artırır.
• Yük merkezinin kayması: Özellikle palet dışı düzensiz yüklerde, yük merkezinin forkliftin denge üçgeninin dışına taşması sonucu denge kaybı yaşanabilmektedir.
• Görüş engelleri ve dar alan yönetimi: Görüş açısının kısıtlandığı alanlarda çalışırken manevra zorlukları yaşanmakta ve bu da çarpışma risklerini artırmaktadır.
2. Modern Güvenlik Uygulamaları ve Teknolojik Destek
Günümüzde forklift güvenliği, sadece operatör eğitimine değil, aynı zamanda teknolojik destek sistemlerinin etkin kullanımına da dayanmaktadır. Aşağıda modern uygulamalardan bazıları sıralanmıştır:
a. Telematik Takip Sistemleri ve IoT tabanlı telematik çözümler
b. Yük Dengeleme ve İkaz Sistemleri ve Gelişmiş yük sensörleri
c. 360° Görüş ve Kamera Destekli Navigasyon
d. Zemin ve Alan Güvenliği, Refraktif İşaretleme
3. Eğitim ve Yetkinlik Sertifikasyonu
Operatör eğitimi, sadece sürüş teknikleriyle sınırlı olmamalıdır. Risk farkındalığı, acil durum yönetimi ve ekipman üzerindeki teknik okur-yazarlık da bu sürece dâhil edilmelidir. Türkiye’de geçerli olan “G sınıfı forklift ehliyeti”, yetkili kurumlar tarafından verilmekte ve belirli periyotlarla yenilenmesi gerekmektedir.
Ayrıca, gelişmiş sanal gerçeklik (VR) simülasyon sistemleri kullanılarak, riskli senaryoların operatör tarafından güvenli ortamda deneyimlenmesi sağlanabilir.
4. Yasal Çerçeve ve İşveren Yükümlülüğü
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenlere ekipman güvenliği, operatör eğitimi ve işyeri düzenlemesi konusunda doğrudan sorumluluk yüklemektedir. Ayrıca Avrupa Birliği normları ile uyumlu olarak, iş ekipmanlarının güvenli kullanımına ilişkin çıkarılan yönetmelikler (örneğin, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği), forkliftleri de kapsamaktadır.
SGK tarafından yayımlanan 2024 yılı verilerine göre, forkliftlerle bağlantılı iş kazalarında %17 oranında artış yaşanmış olup, bu durum denetim ve uygulama süreçlerinin gözden geçirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Forkliftlerin güvenli kullanımı, yalnızca operatör becerisiyle değil; teknik bakım, alan tasarımı, teknolojik destek sistemleri ve yönetimsel kararlılıkla mümkündür. İşverenlerin, sadece yasal yükümlülükleri yerine getirmekle yetinmeyip, sürekli iyileştirme prensibini benimsemeleri; kazaların önlenmesinde ve iş güvenliği kültürünün inşasında temel rol oynamaktadır.
Kazasız belasız işler diliyorum.
Yasin KARACA
Yorumlar kapalı.